‘Vrijstaat’

 

Atelier van Lieshout, 2014

 

Landgoed Kasteel Keukenhof, Lisse

 

 

 

 

 

 

 

Oeuvre

 

Op het landgoed van Kasteel Keukenhof presenteert Atelier van Lieshout zomer 2014 een overzicht van het werk van de laatste zestien jaar. In die periode heeft Joep Van Lieshout vier zoals hij het noemt ‘parallelle werelden’ bedacht.

 

 

Parallelle werelden

 

 

-  De eerste was ‘AVL-ville’ (2001-2002), een vrijstaatje waar regel was dat er geen regels waren hoewel er wel een grondwet was. Op het moment dat AVL-ville opgeheven werd, was van Lieshout doende een biogasinstallatie te ontwerpen om het afval van de stadstaat te verwerken. Het onderwerp boeide hem zo, dat hij doorging met de ontwikkeling van het apparaat tot ‘de Technocraat’. Na AvL-ville kwamen zelfvoorzienende werelden met streng gereguleerde samenlevingen.

 

Over de omslag van vrije naar streng gereguleerde systemen of samenlevingen in zijn werk zei van Lieshout in 2005: “Je kunt zeggen dat mijn gezichtspunt is veranderd. Vroeger werkte ik vanuit het oogpunt van de eenling die zich aan de maatschappij wil onttrekken. Nu werk ik vanuit het gezichtspunt van de kwade regisseur. Ik ben degene die systemen creëer, niet omdat ik ze als ideaal zie, maar om een spiegel voor te houden.”

 

 

-  Zijn tweede parallelle universum was de wereld van ‘de Technocraat’ (2003-2005). Een geperfectioneerd systeem van recycling bedruipt zichzelf. Het is een enorme biogas-installatie die energie haalt uit menselijke ontlasting. De leveranciers van de excrementen worden rustig gehouden met alcohol.

 

-  De derde parallelle wereld kreeg de naam ‘SlaveCity’ (2005-2009). In een gesloten energie-neutrale stadstaat produceren massa’s slaven voor een beperkte elite. De slaven leveren werkkracht en vlees, ze worden beloond met sex. De ’cradle-to-cradle’ gedachte is erin verwerkt.

 

-  De vierde wereld is in onwikkeling (vanaf 2010). Het heet ’het Labyrint der stammen’ en schetst een samenleving na de ineenstorting van de wereld-economiën door gebrek aan grondstoffen. De mensen groeperen zich niet naar nationaliteit maar vormen stammen die zelfvoorzienend zijn, de pijlers van het bestaan van deze autarkische groepen zijn landbouw, industrie en rituelen. De industrie wordt opnieuw ‘uitgevonden’ en staat dicht bij de stamleden.

 

Dit idee werd uitgedragen in 2012 maar er is een verschuiving opgetreden: in 2014 is de autarkie van de stammen uit de toelichtingen verdwenen. Er zijn nu stammen die zich bijvoorbeeld richten op de landbouw, zich vereenzelvigen met de staalindustrie of die de textielindustrie omarmen. Het geheel bestaat nu meer uit gilde-verbanden.

 

 

 

 

 

Gesamtkunstwerk

 

Joep van Lieshout in een interview uit 2008: “Eigenlijk werk ik al jaren aan één groot kunstwerk. Daarin zit alles wat ik maak: mijn beelden, mijn maquettes, schilderijen, tekeningen, mobile homes... Sommige van die werken zijn heel persoonlijk, andere geven commentaar op de maatschappij, weer andere zijn meer design. Maar samen vormen ze één groot onderzoek, een passie, een wereld.”

 

In een interview in 2009: “Kunst is voor mij niet alleen één object, het is een soort ‘gesamtkunstwerk’. Alles hoort daarbij: verschillende werken maar ook de hele betekeniswereld erom heen. Daar ben ik op zoek naar, een soort allesomvattend kunstwerk.”

 

 

 

 

 

 

Lichaamsdelen

 

Al snel na de opheffing van zijn eerste parallelle wereld raakte Van Lieshout geïnteresseerd in het menselijk lichaam, vooral in de organen, omdat het evenals gemeenschappen en maatschappijen gecompliceerde systemen zijn, gerelateerd aan consumptie en recycling. Zo maakte hij in 2003 een nier, slokdarm, penissen en baarmoeder compleet met eierstokken, vagina en vulva.

 

Op een tentoonstelling waar de baarmoeder opgebaard lag, stapte een gepensioneerde gynaecoloog op hem af. Hij wilde na jaren werken met baarmoeders er nu graag zelf een bezitten. Maar dan een uterus waar hij binnen kon gaan met vrouw, kinderen en kleinkinderen. Van Lieshout ontwierp ‘Wombhouse’ in 2004, een zgn ‘technische unit’  waar een deel van het leven zich kon afspelen.

 

In de jaren daarna maakte hij vervolgens een serie van functionele units met het lichaam als designprincipe. Zo ontstonden in 2005 de AVL Workskull en BarRectum, in 2006 de Bodybar of Bikinibar, in 2007 de Sensory Deprivation Skull en in 2008 de Welness Skull, spermatozoïde Darwin en Huize Organus. Achter het maken van de functionele units in de vorm van lichaamsdelen ligt geen stijl, theorie of concept ten grondslag benadrukt van Lieshout.

 

 

 

 

 

 

Goed en slecht

 

Van Lieshout: “Essentie van kunst is dat je voelsprieten op hebt, allerlei indrukken opdoet, in de wereld om je heen en dat weer vertaalt in een kunstwerk en dat je daarmee weer communiceert. Je vertaalt je indrukken in een verhaal.”

 

“Ik zoek naar het idee: wat is goed en wat is slecht. In ieder werk dat ik maak en in iedere parallelle wereld die ik maak, zul je altijd dingen zien die heel erg goed zijn en die heel erg slecht zijn. Je moet nadenken wat is nou goed en wat is nou slecht. Als dat slecht is, is het slechte ook wel weer goed en het goede is eigenlijk ook weer slecht.”

 

“Aan mijn werk zit altijd wel een zwart randje, iets donkers en dat is specifiek aan mijn werk en aan mij. Dat hoort erbij en dat wordt daardoor ook gewaardeerd.”

 

(citaten uit een interview, 2014)

 

 

 

 

 

 

Van Lieshout: “Kunst is een tijdsdocument, een verslaggeving, een documentaire, een waarneming van het heden en deze omgeving. Van mij, die gevormd is door de omgeving. Ik ben gewoon een speelbal van de tijd.”

 

 

 

 

 

 

 


 

Joep van Lieshout (1963, Nederland),  Atelier van Lieshout (sinds 1995)

 

Van Lieshout heeft een aantal kunstenaars en medewerkers om zich heen verzameld in Atelier van Lieshout (AVL) met wie hij sinds 1995 zijn projecten op het grensvlak van kunst, design en architectuur uitvoert. Het is geen collectief maar een bedrijf waar 15-20 mensen werken met een arbeidscontract. Het was uit noodzaak geboren omdat een opdrachtgever niet direct met een kunstenaar wilde werken, alleen met een bedrijf. Toen was daar een dag later het bedrijf Atelier van Lieshout opgericht.

 

www.ateliervanlieshout.com,     Wikipedia AVL,      Wikipedia JVL

 

 

 

 

 

 

 


 

Beeldentuin Kasteel Keukenhof,

Expositie Vrijstaat : de parallelle werelden van Atelier van Lieshout

 

Foto’s: 2014

 

 

Startpagina Buitenbeeldinbeeld

 

 

Startpagina Vrijstaat door Atelier van Lieshout