Beweging in de ruimte

 

 

 

 

 

 

 

Tentoonstelling ‘De grote ontdekking’, voorjaar 2012

 

in het Gemeentemuseum Den Haag

 

 

Alexander Calder

 

Mei 2011 heeft het Gemeentemuseum Den Haag de Turing Toekenning gewonnen met het plan een tentoonstelling samen te stellen over de beeldhouwer Alexander Calder in samenhang met werken van Piet Mondriaan. De Turing Foundation wil musea uitdagen hun ‘impossible dream’ tot een goed plan uit te werken. Zo kan een uitzonderlijke expositie gemaakt worden met kunstwerken die anders alleen in het buitenland te zien zouden zijn. De Turing Foundation werd in 2006 opgericht met de opbrengst uit de beursgang van het navigatiebedrijf TomTom. De werktitel van de tentoonstelling was ‘Beweging in de ruimte’, en de jury vond het plan “een inspirerend concept waarmee het Haags Gemeente Museum bovendien inspringt op een nu-of-nooit kans om het kwetsbare werk van Calder naar Nederland te halen”.

 

 

 

 

 

 

Vernieuwer

 

Alexander Calder (1898–1976, roepnaam Sandy) was begin vorige eeuw een kunstenaar die een geheel nieuwe beeldtaal bezigde. Uit metaaldraad boog hij luchtige, ruimtelijke figuren: dieren, mensen en portretten. Daarbij voegde hij soms beweging toe aan zijn scheppingen. Hij maakte een circus waar de poppetjes ook sprongen en buitelden. Zowel het materiaalgebruik als de toevoeging van dynamiek aan zijn werk, maakte hem tot een groot vernieuwer in de beeldhouwkunst. Zijn werk wordt beschouwd als de voorloper van de kinetische kunst.

 

Grote ontdekking

 

In 1930 bezocht Calder het atelier van Piet Mondriaan in Parijs en raakte diep onder de indruk. Zoals Calder zelf later zei: ‘Het was mijn bezoek aan Mondriaans atelier dat me abstract maakte’. Mondriaan had zijn werkruimte strak ingericht, liet er naast veel wit alleen primaire kleuren toe en had zijn abstracte werk aan de muren gehangen. Verder hingen er gekleurde vellen papier die hij geregeld herschikte.

 

Het bezoek betekende een keerpunt in de ontwikkeling van het werk van Calder, het was zijn ‘grote ontdekking’. Calder schreef in zijn autobiografie: "This single visit gave me a shock that started things. Though I had heard the word 'modern' before, I did not consciously know or feel the term 'abstract.'  So now, at thirty-two, I wanted to paint and work in the abstract."

 

 

 

 

 

 

Zwevend

 

Calder was opgeleid tot werktuigbouwkundig ingenieur voor hij kunstenaar werd. Beweging en ook vliegen interesseerden hem. Hij stond in 1927 op het vliegveld de aankomst van Charles Lindbergh af te wachten na diens solo nonstop oversteek over de Atlantische oceaan. Met de massa wachtenden scandeerde hij enthousiast ‘L’ aviateur!’ mee. Twee jaar later maakte hij de draadsculptuur ‘Spirit of St. Louis’ en hij portretteerde Lindbergh. Voor Blériot die als eerste in 1909 het Kanaal overvloog, maakte hij eveneens hommages. Met het maken van zwevende, ijle kunstwerken zocht Calder ook het luchtruim op. En deze mobiles vormden opnieuw een vernieuwing in de beeldhouwkunst.

 

 

 

 

 

 

Vondst

 

Calder verloor niet helemaal het contact met de aarde, hij maakte naast de beweegkijke mobiles  - de naam kwam van kunstenaarsvriend Marcel Duchamp -  ook statische werken. Een andere kunstenaarsvriend, Jean Arp, noemde de laatste stabiles. De stabiles kregen eenzelfde speelsheid mee die de mobiles zo kenmerken. Calder combineerde later de mobile met de stabile tot een stabile-mobile. Een mooi voorbeeld daarvan is bij de voorbereiding van de tentoonstelling teruggevonden in het depot van het Kröller Müller museum schrijft de pr-organisatie, een ontdekking. Calder was gevraagd een werk voor de beeldentuin te maken en hij stuurde zijn ontwerp op in de vorm van een maquette. Maar voordat het uitgevoerd kon worden stierf Calder in 1976 aan een hartaanval.

 

 

 

 

 

 

Op deze pagina’s is geen totaal beeldverslag van de tentoonstelling te vinden, de expositie omvatte meer. Alleen een selectie aan grotere beelden is opgenomen.

 

 

 

 


 

Gemeentemuseum Den Haag, tentoonstelling Alexander Calder

 

Foto’s: februari 2012

 

 

Startpagina Buitenbeeldinbeeld

 

 

Startpagina tentoonstelling Calder