Wilhelmina

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Wilhelmina door Charlotte van Pallandt, 1968 / 198x

 

 

Onverzettelijk

 

Charlotte Van Pallandt kreeg na het overlijden van Koningin Wilhelmina de opdracht een beeld van haar te maken. Van Pallandt streefde naar een sterk vereenvoudigde vorm en legde de nadruk op de persoonlijkheid van de koningin. Wilhelmina is hier weergegeven als een onverzettelijke, sterke vrouw,

 

 

 

 

 

Driehoek

 

In oktober 1968 vertelde ze aan een verslaggever van de Telegraaf wat haar voor ogen stond: “Het is de Koningin bij haar terugkeer uit Engeland. Wat ik heb willen accentueren is die houding, haar persoonlijkheid. Van het begin af heb ik het beeld monumentaal gezien, in de vorm van een driehoek. Maar er waren toch nog te veel details. Koningin Juliana is het beeld in mijn atelier komen bekijken. Zij had toen aanmerkingen op het gezicht. Maar het grappige is, dat er helemaal geen gezicht is overgebleven. Ik heb alle details laten vallen. Toen de Koningin het bij de onthulling zag, was ze er erg gelukkig mee. “Het is precies m’n moeder” vond ze.” Ze moest het beeld maken naar foto’s. “Er was er een bij waar de Koningin heel klein opstond. Maar ik had direct al het idee hoe het zou worden.”

 

 

 

 

                                                                                                                          gipsmodel

 

 

Hardsteen

 

Fragment uit een interview met Charlotte van Pallandt, NRC  14 januari 1994:

 

In 1966 had Charlotte van Pallandt de opdracht gekregen voor een beeld van koningin Wilhelmina. Mari Andriessen liet haar een krantenfoto zien van Wilhelmina, rechtop staande in haar lange, wijd uitstaande bontjas tijdens de onthulling van een beeld van Andriessen op de Rotterdamse Coolsingel. Van Pallandt zag het meteen. Zo moest het worden, een hellende driehoek die zoveel mogelijk licht zou opvangen. En zo werd het, drie meter hoog, gehakt uit hardsteen. Het beeld, dat een uitgewerkt gezicht moest ontberen, werd op 4 mei 1968 onthuld op een plaats aan het door Wilhelmina zo geliefde water, op de hoek van de Westerkade en de Westerlaan in Rotterdam. Charlotte van Pallandt is er nog steeds zeer tevreden over.

 

 

 

                     

 

                           6 mei 1968, de stenen versie in Rotterdam onthuld door koningin Juliana en prins Berhard

 

 

 

Het voorbeeld

 

In het digitale krantenarchief zijn vier foto’s terug te vinden van de onthulling op 4 mei 1957 van het monument in Rotterdam dat gemaakt werd door Mari Andriessen. Op één foto is het gezicht van Wilhelmina te zien, op de drie andere foto’s is haar gezicht een oningevuld vlak. Van Pallandt heeft in wel geëxperimenteerd met het weergeven van het gezicht, maar koningin Juliana vond het niet lijken en het gelaat bleef ongedetailleerd.

 

In de verslagen van het Vrije Volk: [..] “prinses Wilhelmina, gekleed in haar traditioneel geworden hoog gesloten bontmantel [ ..] “  en  “Prinses Wilhelmina, gekleed in een zwarte bontmantel en met zwarte bontmuts op, ..”

 

 

 

 

 

 

Ook Mari Andriessen maakte in dezelfde tijd een robuuste Wilhelmina, het monument staat in Utrecht. Andriessen was uiteraard bij de onthullingsplechtigheid van zijn monument in Rotterdam aanwezig geweest en Wilhelmina van nabij kunnen observeren. Hij gaf zijn beeld wel gelaatstrekken mee.

 

 

 

 

 

 

                  

 

 

 

Brons

 

Over de plaats van de bronzen kopie die Den Haag na een langdurige, emotionele Wilhelminabeeld-kwestie liet maken - Van Pallandt: "Aldo van Eyck was woedend dat hij de opdracht niet kreeg " - is zij minder te spreken. De plek tegenover Paleis Noordeinde noemt zij een ramp. "Afschuwelijk, met dat gekke muurtje erachter en die boompjes ervoor. Ik heb het altijd in de tuin van koningin Sophie willen hebben. Dat is een prachtige tuin met hekken die 's avonds dicht gaan. Ideaal. Kunnen ze het ook niet kapot maken. Maar door de koningin gaat het niet door." [..]

 

 

 

                   28 november 1987, de bronzen versie in den Haag onthuld door prinses Juliana en koningin Beatrix

 

 

Het Haagse bronzen beeld, en daarmee ook het beeld in Heino, werd niet gegoten naar het stenen beeld in Rotterdam maar naar het oorspronkelijke gipsmodel.

 

Dirk Hannema van Kasteel het Nijenhuis te Heino had grote waardering voor de beeldhouwkunst van Charlotte van Pallandt. Hij kocht werk van haar aan, maar kreeg ook werk cadeau, waarmee Van Pallandt haar waardering voor hem liet blijken. In 1974 liet Hannema zich door Charlotte van Pallandt portretteren. Naast de bronzen Wilhelmina die hij kocht, was ook het gipsmodel voor het Wilhelmina-beeld - een schenking van Van Pallandt - opgenomen in de collectie te Heino.

 

 

 

                                                                                                                          gipsmodel

 

 

 

 

Klonen

 

Uit het boek “Sculpure from Rotterdam’ (2002):

 

{..] from this monument, unveiled in 1968, various examples have been repeated. Van Pallandt, who normally did not allow large editions of her work to be made, placed no restrictions on the sculpture of the queen. The first sketch for the Rotterdam memorial, only 17 cm high, has been cast in bronze ten times. There is also a sculpture 53 cm high, cast six times. A bronze version in the Second Chamber is around one metre tall. During the 1980s two casts in bronze were made from the large Rotterdam monument. One of these is in the collection of the Hannema de Stuers Fundatie in Heino as is the actual-size plaster model. The other bronze version has stood since 1987 on the Paleisstraat in the Hague across from Noordeinde Palace.

 

 

 

 


 

Charlotte van Pallandt, 1898-1997

 

Wikipedia

 

 

Van Pallandt over haar manier van werken:  “Ik werk voornamelijk met figuur en portret. Het gaat mij om de vorm, hoe verkrijg ik een prachtig gespannen vorm om tot een sterke expressie te komen, die enigszins benadert wat ik voel.  Het gaat om een drie-dimensionale compositie, volumes hangen met elkaar in een nauw verband.”

 

Toen zij stierf werd van Pallandt gememoreerd als ‘de beeldhouwkunstige moeder des vaderlands’ en ‘de koningin van de Nederlandse beeldhouwkunst’.

 

 

 

 

 

 

 


 

Beeldenpark Kasteel het Nijenhuis te Heino, museum de Fundatie

 

Foto’s: juli 2012

 

 

Startpagina Buitenbeeldinbeeld

 

 

Startpagina Beeldentuin Kasteel het Nijenhuis, de Fundatie