Berlage

 

 

 

 

 

 

 

 

 

H.P. Berlage door Folkert de Jong, 2013

                              het beeld was onderdeel van de installatie ‘The Primacy of Matter over Thought’

 

 

Middelpunt

 

De installatie ‘The Primacy of Matter over Thought’ werd gemaakt ter gelegenheid van de tentoonstelling ‘De anatomische les’ in het Gemeentemuseum Den Haag. Op de expositie waren tien zeventiende eeuwse werken bijeengebracht die de ontleding van het menselijk lichaam in het Theater Anatomicum laten zien. Daarnaast werden gerelateerde kunst uit de moderne en hedendaagse tijd en chirurgische werktuigen en preparaten uit voorbije eeuwen getoond.

 

De installatie ‘The Primacy of Matter over Thought’ van De Jong was gebaseerd op het Theater Anatomicum en vormde de schakel tussen het zeventiende eeuwse en het hedendaagse werk op de expositie. De Jong: “Het thema sluit zeer goed aan bij mijn persoonlijke fascinatie. In mijn hele geschiedenis ben ik gefascineerd door de toestand van het menselijk lichaam”.

 

Burgers konden destijds tegen betaling meekijken bij de anatomische lessen. In De Jongs bijdrage was niet het te onderzoeken lichaam het middelpunt van het theater / van het kunstwerk, maar de bezoeker. De kijker werd uitgenodigd naar zichzelf te kijken in relatie tot het kunstwerk en de geschiedenis.

 

De Jong: “De kijker heeft bij het kijken naar kunst altijd een veilige afstand tot het onderwerp. En ik dacht stel je toch voor dat je onderdeel zou worden van een soort van anatomische gebeurtenis; waarbij iets opengelegd wordt en waarbij je als bezoeker ineens in dat middelpunt komt te staan. Dan wordt het ineens een heel andere belevenis dan wanneer je alleen als voyeur of als toeschouwer op een afstandje ernaar kijkt. Mijn doel was om er een soort van gebeurtenis van te maken voor de bezoeker.”

 

 

 

 

 

Beeldhouwershamer

 

Berlage, de architect van het Gemeentemuseum, was een van de figuren rond het Theater Anatomicum van Folkert de Jong die naar de bezoeker kijkt. Hij heeft een beeldhouwerswerktuig in de hand: de beeldhouwershamer of klopper. [Door de vorm absorbeert de klopper veel energie bij het hameren en worden trillingen gedempt waardoor de beeldhouwer verfijnd en blessure-vrij kan werken]. De beeldhouwershamer was in de installatie prominent aanwezig:

 

 

                                                                             

                                                                               still uit een filmpje over de installatie ‘The Primacy of Matter over Thought’

 

Plaats in de geschiedenis

 

Een thema in het werk van De Jong is de plaats van de kunstenaar, zijn worsteling met de geschiedenis. Zo had een installatie uit 2006 de titel ‘The Sculptor, the Devil and the Architect’. De Jong had zich daarin naast de architect Le Corbusier en de beeldhouwer Brancusi de rol toebedeeld van duivel, de nieuwkomer die af te rekenen heeft of zich moet meten met historische iconen; een kunstverzamelaar kijkt daarbij toe.

 

Met de installatie ‘The Primacy of Matter over Thought’ lijkt De Jong voort te borduren op dit thema. De architect, Berlage, is aanwezig evenals de beeldhouwer symbolisch in de vorm van zijn werktuig. De verzamelaar, het museum, is rondom. Maar in het midden staat nu de toeschouwer centraal. Wat is zijn plaats als getuige in de kunstgeschiedenis, zijn verhouding met de kunst en de kunstenaars bevraagt De Jong.

 

Berlage steekt de beeldhouwershamer naar voren alsof hij - op de agressieve benaderingswijze die door sommige interviewers gehanteerd wordt - met een microfoon in de hand de bezoeker bevraagt: ‘zeg op, wat vindt u ervan?’

 

 

 

 

                                                                                                                                       en bezoeker, zeg op, wat is uw mening?

 

 

 

 

 

Mystificering

 

Folkert de Jong over zijn werk in het algemeen: “I mystify domestic objects. I would like to say that I add a mystical value to an ordinary object, I want the objects to have this value [..].  I can create a mystery because people like to believe in mystified symbols. Or even, to see a mystery in something that is not mysterious at all. Fundamentally, if we lose our belief in something, there is still this need to believe in the spiritual power of certain things, or the supernatural power of something.”

 

 

 

 

 

 

 


 

 

Hendrik Petrus Berlage (1856-1934)

 

Wikipedia

 

Berlage was een belangrijk architect en stedebouwkundige. Hij heeft zijn stempel gedrukt op Amsterdam-Zuid en bouwde onder andere de Koopmansbeurs in Amsterdam, het jachtslot St. Hubertus op de Veluwe en het Haags Gemeentemuseum. Het museum beschouwde hij als zijn beste werk, maar hij heeft de voltooiing niet meer meegemaakt.

 

 

   


 

Folkert de Jong (1972, Nederland)

 

www.folkertdejong.org             Wikipedia             Info

 

 

 

 

 

 

 


 

Gemeentemuseum, Den Haag

 

Foto’s: februari 2014

 

 

 

Startpagina Buitenbeeldinbeeld

 

 

Startpagina Beelden in Gemeentemuseum, Den Haag