Agricola Novus

 

Atelier Van Lieshout

 

 

 

 

 

 

Toekomstvisies

 

Joep van Lieshout en zijn medewerkers die sinds 1995 verenigd zijn in Atelier van Lieshout (AVL), denken verschillende toekomstvisies uit en vertalen die bedachte wereldorden in kunstwerken en installaties. Zo is bijvoorbeeld SlaveCity, Slavenstad, ontworpen, een energie-neutrale gemeenschap. De bewoners werken verplicht zowel in kantoren als op het land, leren verplicht en recreëren verplicht. Het menselijk lichaam wordt er gerecycled. De stad is onder het strikte regime zeer winstgevend. Het project liep van 2005-2008.

 

De nieuwe boer

 

Een andere visie over hoe het de mens kan vergaan, wordt sinds 2010 uitgewerkt in het project het “Nieuwe Labyrinth der Stammen” waarvan Agricola Novus, de nieuwe boer, onderdeel is. AVL ziet dat de aarde uitgeput raakt, haar voorraden raken op. De grote samenlevingen zullen daarom uiteenvallen in het gevecht om de schaarse bronnen, het wordt ieder voor zich. Maar omdat de enkeling ook weinig kansen heeft, hergroepeert de mens zich in kleine stamverbanden.

 

Handel uitgebannen

 

Evenals SlaveCity zullen de nieuwe kleine boerengemeenschappen die ontstaan, zelfvoorzienend moeten zijn. De keuterboeren en keuterboerinnen houden vee en gewassen, maken zelf hun potten en pannen, kleding, meubels en gereedschap en bouwen hun eigen onderkomen. Dat betekent dat handel, in vroeger dagen dé voorwaarde om verder te ontwikkelen, uitgebannen is. Fossiele brandstof is er niet meer (hoewel, Van Lieshout zegt met een kleine olieraffinaderij bezig te zijn, maar dan moet de gemeenschap wel op een olieveld leven en de ruwe olie weten te winnen). Ze zullen inventief moeten zijn en alles wat zijn functie verliest moeten hergebruiken. Een auto die niet meer rijdt kan bijvoorbeeld nog dienen als kippenhok.

 

 

 

 

 

 

Agressie en bezinning

 

Omdat grondstoffen schaars zijn en er veel van dit soort kleine gemeenschappen zijn, speelt agressie naar en van concurrerende groepjes een belangrijke rol in het leven van de nieuwe boer denkt Van Lieshout. De boer produceert in zijn werkplaats bommen en granaten en houdt oud schiettuig in ere. Agressie speelt zo’n belangrijke rol, dat de vraag gerechtvaardigd is, of dat niet een gezonde populatie in de weg staat. Als buurstammen elkaar het licht in de ogen niet gunnen, is er naast het stilleggen van de handel, geen uitwisseling meer van stamleden. Dat betekent op termijn inteelt en daarmee ondergang.

 

Het is een grimmige maatschappij, geregeld vallen er slachtoffers die ook als voedsel dienen. Het is jagen en bejaagd worden, eten en gegeten worden. Door de confrontatie met lijden en de dood bloeit de hang naar vergeestelijking op. Er is een sterke behoefte aan bezinning die vorm gegeven wordt in rituelen. Verering en herdenking, tempels, monumenten, afgodsbeelden, altaren en totems moeten in deze behoefte voorzien.

 

 

 

Naschrift 2014: Voortschrijdend inzicht

 

In interviews over het “Nieuwe Labyrinth der Stammen” rept Van Lieshout in 2014 niet meer over autarkische (zelfvoorzienende) stammen maar over sommige stammen die zich op landbouw richten, andere stammen die de staalindustrie omarmen, en weer andere stammen die zich vereenzelvigen met bijvoorbeeld de textielindustrie. Het heeft meer weg van gilde-verbanden in de utopische of dystopische stammenmaatschappij.

 

 

 

 

Het Stamhuis of de Grazcontainer (2000).van de stamgemeenschap. Hier komt men samen om te

socialiseren, zonder dat geen samenwerking.

 

Rechts is ruimte voor het gemeenschappelijke insectenfokstation (2012). Insecten en hun larven zijn

een belangrijke eiwitbron. Er staat een broedkast en een insectendroger die op zonne-energie werkt.

 

 

 

Het verleden in de toekomst

 

AVL verbeeldt de mensen van deze utopische of dystopische (een kwalificatie van Joep van Lieshout) maatschappijtjes en hun attributen zoals huizen, wapens en gedenktekens. Daarbij speelt de (kunst)geschiedenis een belangrijke rol. Er wordt veel gerefereerd aan het verleden, zo komen onder andere de boommens van Jeroen Bosch, het karkas van Francis Bacon, de denker van Rodin, Ötzi de ijsmummie, een 305 mm mortier en een 155 mm howitser voorbij en het koppensnellen en kannibalisme komen terug. De boerderij op deze tentoonstelling wordt gesitueerd in het jaar nul, zes tot negen andere boerderijen uit uiteenlopende eeuwen liggen nog op de tekentafel.

 

Veeteelt

 

Het geheel is een groeiende verzameling. Bij de kunststichting “Dertien hectare” in Heeswijk Dinther werd in de aanloop naar de zomer van 2012 een aantal werken getoond. De gronden waarop de expositie plaatsvond werden generaties lang geëxploiteerd voor de landbouw, een passende omgeving voor de Agricola Novus. Landbouw of agricultuur omvat  zowel akkerbouw en tuinbouw als veeteelt. De focus van het bedrijf van de nieuwe boer ligt in deze tentoonstelling uitsluitend op de veeteelt. In de boerderij bevindt zich een stalgedeelte, er is een kippenhok. een insectenfokstation en een koe op een voetstuk.

 

 

 

 

 

Akkerbouw

 

De primaire levensbehoeften van de mens zijn voedsel, onderdak en kleding. Alleen het laatste komt in de expositie niet aan bod, de figuren van AVL lijken dan ook de kleren van de keizer te dragen. Als de nieuwe boer niet uitsluitend op dierlijk en menselijk eiwit wil leven, zal hij ook moeten akkeren voor de koolhydraten, vitaminen, mineralen, essentiële aminozuren en plantaardige eiwitten. Op een latere expositie liet van Lieshout inderdaad een ploeg zien, het geeft aan dat de utopische / dystopische stam ook akkerbouw zal bedrijven.

 

Utopische of dystopische boerenleefgemeenschap

 

Het boerendorp van AVL is nog in ontwikkeling, het einddoel is een megaboerderij of boerenleefgemeenschap ‘Het Nieuwe Labyrinth der Stammen’ dat in 2018 klaar moet zijn. Deze zou Brabander Van Lieshout tonen in Brabant, àls tenminste Eindhoven / Brabant culturele hoofdstad van Europa geworden was dat jaar. In Tilburg zou dan op een oppervlakte van vier hectare een dorp met een aantal boerderijen verrezen zijn. Maar Brabant is geen culturele hoofdstad geworden..

 

 

 

 


 

Joep van Lieshout (1963, Nederland),  Atelier van Lieshout (sinds 1995)

 

Van Lieshout heeft een aantal kunstenaars en medewerkers om zich heen verzameld in Atelier van Lieshout (AVL) met wie hij sinds 1995 zijn projecten op het grensvlak van kunst, design en architectuur uitvoert. Het is geen collectief maar een bedrijf waar 15-20 mensen werken met een arbeidscontract. Het was uit noodzaak geboren omdat een opdrachtgever niet direct met een kunstenaar wilde werken, alleen met een bedrijf. Toen was daar een dag later het bedrijf Atelier van Lieshout opgericht.

 

 

Ongedateerd interview in Scoope met JVL

 

www.ateliervanlieshout.com                Wikipedia AVL                     Wikipedia JVL

 

 

 

 

 

 

 

Het nieuwe labyrinth der stammen

 

De tentoonstelling Agricola Novus is onderdeel van een groter geheel, het “Nieuwe Labyrinth der Stammen”. Dat bestaat uit een serie werken waarin terugkerende thema’s als de organisatie van arbeid, machtsstructuren en revolutie worden gekoppeld aan autarkie; het is een veronderstelde toekomstige nieuwe, tribale, wereldorde.

Het “Nieuwe Labyrinth der Stammen” heeft een alternatieve samenleving voor ogen die bestaat uit een denkbeeldige stam. Het grootschalige Gesamtkunstwerk legt de nadruk op de drie belangrijkste pijlers van deze tribale samenleving:

landbouw, industrie en rituelen.

 

Pijlers landbouw en rituelen

 

Agricola Novus focust op de pijlers landbouw en rituelen binnen dit nieuwe project. Het project heeft als einddoel een enorme boerderij die bestaat uit zeven tot tien kleinere boerderijen die onderling zijn verbonden door een labyrint van tunnels, corridors, deuren en luiken. Dit nieuwe werk beleefde met de eerste kleine boerderij zijn première op het terrein van ‘Dertien hectare’.

 

Pijler industrie

 

Van Lieshout in onderstaand interview: “Ik ben een denkbeeldige wereld aan het creëren voor een utopische stam die de industrie omarmt. Er staat hier op de achtergrond een olieraffinaderij [‘Naphta Cracker’] en ik ga ook een hoogoven maken, waar je zelf staal kan produceren op een hele ouderwetse manier. Ik zeg eigenlijk, die industrie is heel erg belangrijk en het is ook belangrijk dat er geproduceerd wordt en vervuild wordt en dat er bloed zweet en tranen vloeien. En daardoor wordt het materiaal ook bijzonder en waardevol.”

 

Industrie is gekoppeld aan grootschaligheid in winning en aanvoer van grondstoffen (bijvoorbeeld olie, erts, hout, katoen), in productie, en afvoer naar een groot afzetgebied. Dat is niet goed te rijmen met de kleinschaligheid en de isolatie van de gemeenschappen waarvan Van Lieshout denkt dat ze zullen ontstaan. Het ontstaan van werkplaatsen met bijvoorbeeld ijzerovens, smederijen en meubelmakerijen die alleen de eigen gemeenschap bedienen ligt meer voor de hand, evenals de terugkeer van het thuiswerken, denk aan weverijtjes.

 

 

Naschrift 2014: Voortschrijdend inzicht

 

In interviews over het “Nieuwe Labyrinth der Stammen” rept Van Lieshout in 2014 niet meer over autarkische (zelfvoorzienende) stammen maar over sommige stammen die zich op landbouw richten, andere stammen die de staalindustrie omarmen, en weer andere stammen die zich vereenzelvigen met bijvoorbeeld de textielindustrie. Het lijkt meer op een gilde-verband in de utopische of dystopische stammenmaatschappij.

 

 

 

 

 

 

Video van Radio Nederland Wereldomroep

interview met Joep van Lieshout, gepubliceerd 20 maart 2012

 

 

       

 

 

 

 

 

 

Joep van Lieshout heeft drie levenstips: Je gevoel volgen, doen wat je niet laten kan en over lijken gaan.

 

 

 


 

                          Agricola Novus

 

                          door Atelier van Lieshout (AVL)

 

                          Dertien hectare,  Heeswijk-Dinther,  2012

 

 

 

Startpagina Buitenbeeldinbeeld

 

 

Startpagina Agricola Novus