Giuseppe Penone

 

     Rijksmuseum Amsterdam 2016

 

 

 

 

 

 

 

Groene buitenzaal

 

Met de grote renovatie van het Rijksmuseum (2003 – 2013) is ook de tuin rondom heringericht. Onder het motto 'verder met Cuypers' was het oorspronkelijke ontwerp van architect Pierre Cuypers uit 1884 / 1901 daarbij de leidraad. Het museum noemt het resultaat de ‘groene buitenzaal’.

 

 

  

                                            

 

 

Huidige eeuw

 

De herinrichting van de tuinen wordt gevierd met vijf zomertentoonstellingen in evenzoveel jaren. De eerste internationale beeldententoonstelling in 2013 was gewijd aan de Engelse beeldhouwer Henry Moore (1898-1986), de tweede een jaar later aan de Amerikaan Alexander Calder (1898-1976) en in 2015 aan de Spanjaard Joan Miró (1893-1983). De drie hebben gemeenschappelijk dat ze (nog net) in de 19e eeuw geboren zijn en dat uitsluitend naoorlogs (WO II) werk van hen te zien was.

 

De vierde tentoonstelling in de reeks toont wat dat betreft een breuk. De nog levende uitverkoren Italiaanse beeldhouwer Giuseppe Penone (1947) is, in tegenstelling tot zijn voorgangers in de reeks, in de twintigste eeuw geboren, zelfs na WO II. En vrijwel al het getoonde werk dateert uit de huidige eeuw.

 

De vijfde en laatste tentoonstelling in de reeks zal in 2017 gewijd zijn aan de Franse kunstenaar Jean Dubuffet (1901-1985) met naoorlogs werk.

 

 

 

 

 

 

Bomen

 

Giuseppe Penone is een late vertegenwoordiger van de ‘Arte Povera’ beweging. Onderwerpen als rimpelingen in een waterpartij, jaarringen in een boomstam, aders in een steen boeien de kunstenaar. Zijn werk gaat over de natuur, de tijd, de herinnering en het ervaren.

 

De boom in al zijn gedaanten en onderdelen is een centraal thema in het werk van de Italiaan. Al jong hield hij zich bezig met het groeiproces van bomen. Hij legde banden aan om diktegroei te verhinderen en vlocht jonge boompjes ineen. Door zijn ingrepen op levend, natuurlijk materiaal, maakte Penone duidelijk dat de creativiteit van de kunstenaar verwant is aan de natuur.

 

Penone: “De boom is vloeibaar materiaal, het kan gevormd worden.” De factor tijd speelt daarbij een belangrijke rol. Hij liet zijn hand in brons afgieten en bevestigde de gieting tegen een boom. In de loop der jaren groeide de boom om de hand. De boom is geen geweld aangedaan, maar heeft zijn weg gezocht om het obstakel heen, als vloeibare materie. Hij noemde het werk ‘I feel the breath of the forest ‘.

 

“De tijd van leven van een boom is heel anders dan die van de mens”, is de overtuiging de kunstenaar. “Je zou de seizoenen als het ritme van de ademhaling kunnen zien; in de winter houdt de kale boom zijn adem in; als het voorjaar komt, begint hij weer. Als je je realiseert dat de dingen om ons heen een heel ander ritme hebben dan wijzelf, zie je ze anders.”

 

 

 

 

 

 

‘Geen milieufreak-retoriek’

 

Giuseppe Penone over zijn benadering: “I start from the idea that the material itself can reveal its forms, or better, that it can suggest some forms. That means, from my side, to ascribe the material a value that is put in relations with whom works on it, that is to say the artist. The result is an idea of equality between the material and the artist, and ultimately, between the man and the nature. In my work, thus, there never is this environmentalist rhetoric, nowadays so popular, of man dominating nature and destroying it. It goes without saying that if man and nature are on the same level, if they are the same thing, then if man destroys nature, he also destroys himself. [..] If man is nature, then any of his product, any of his action is natural.

 

 

 

 

 

 

Geen natuur

 

Penone (Volkskrant 15 juni 2016): “Mijn werk is geen natuur, net zoals deze tuin [van het Rijksmuseum] geen natuur is. Ik gebruik bomen omdat ik een boom een perfecte sculptuur vind. De vorm van een boom komt namelijk voort uit een noodzaak. De tak groeit een bepaalde richting op om het meeste zonlicht te vangen. De noodzaak van mijn eigen bestaan probeer ik in mijn kunst te vatten. En ik zie bijvoorbeeld hoe de aderen in onze huid lijken op op de aderen in marmer en in bomen, dus daar maak ik gebruik van.”

 

(NRC 8 juni 2016): “Ik probeer de werkelijkheid te begrijpen via de taal van de beeldhouwkunst. Beeldhouwkunst is gebaseerd op tastzin. Als je iets aanraakt met je hand, neemt je hand de vorm van dat ding aan, er ontstaat eigenlijk al een mal. Dat is de basis van de beeldhouwkunst. Mijn eerste werk maakte ik in 1968 en dat ging over de groei van een boom en de relatie tussen mijn lichaam en de boom en de relatie tussen de ruimte en die lichamen. Daar gaat mijn werk nog steeds over. Daar gaat alle beeldhouwkunst over.”

 

 

 

 

“De boom is voor mij geworden wat een stuk papier voor een tekenaar is.”

 

 

 

 

 

 

 


 

Giuseppe Penone

 

Vierde zomer-expositie in een serie van vijf,

ter gelegenheid van de opening en herinrichting van de tuin van het Rijksmuseum Amsterdam in 2013

 

Foto’s: zomer 2016

 

 

 

 

 

Startpagina Buitenbeeldinbeeld

 

 

Startpagina Giuseppe Penone