Skelet

 

De armatuur van het lichaam

 

 

Museum Beelden aan Zee, winter 2015-16

 

 

 

 

                                                                             Anatomical man II door Carolein Smit, 2014

 

 

Gedenk te sterven

 

De dood maakte eeuwen geleden inniger deel uit van het dagelijks leven van de westerse mens dan tegenwoordig. Het kraambed was een onveilige plek, de kindersterfte hoog, epidemiën waarden rond, drinkwater kon besmet zijn, antibiotica was niet voorhanden, de huizen waren brandgevaarlijk en oorlogen aan de orde van de dag. In de kunst werd het thema Memento mori - gedenk te sterven - veel gebruikt, vooral in de 17e eeuw was Vanitas, een vingerwijzing naar vergankelijkheid, in de schilderkunst een geliefd onderwerp.

 

 

 

                                                                                               Bruder Tod door Gijs Assmann, 2008

 

 

 

 

Leuk

 

In de tweede helft van de twintigste eeuw was het leven in de westerse wereld veel veiliger, kunstuitingen waren over het algemeen abstract en het thema dood was ver weg. Alleen het geraamte als cliché-beeld voor het verstrijken van de tijd bleef, vooral in cartoons (eindeloos wachten is een tot skelet verworden persoon vol spinnewebben). Met de dood werd en wordt gekoketteerd. Het doodshoofdmotief is terug te vinden in zaken als kleding, sieraden, gummetjes, kandelaars, sauceflessen en asbakken en jochies krijgen piratenspullen met het schedel en bottenlogo om mee te spelen. ‘Gedenk te sterven’ is niet of nauwelijks aan deze items gekoppeld, het gebeente geldt als leuk, grappig en stoer.

 

Rechts: ‘Te lang nagedacht’ door de niet bestaande beeldhouwer Milo

(niet op de tentoonstelling)

               

 

 

 

 

 

                                                                                                Schizophrena door Alessandro Brighetti, 2012

 

Weggemoffeld

 

In 1992 had de beeldhouwer Cornelius Rogge een tentoonstelling die hij de titel ‘Memento mori’ gaf. In de galerie van Waalkens in Groningen toonde hij kunstwerken rond het thema sterfelijkheid. Het Nieuwsblad van het Noorden (3 april 1992) tekende op dat de kunstenaar met zijn werk aan de orde wilde stellen dat de dood in de westerse, moderne kunst wordt weggemoffeld. Rogge: “Deze objecten zie ik als een breekijzer om binnen te komen in een cultuur waar iedere kunstenaar zijn hele leven maar vrijblijvend aan het spelen is. Met de blik star voorwaarts gericht, alsof de kunstenaar niet ook maar een sterfelijk wezen is.”

 

Ruim twintig jaar later is de figuratie en het thema sterfelijkheid terug in de kunst. Op de tentoonstelling ‘Skelet’ in 2015-16 zijn beelden te zien die het kwetsbare inwendige in ogenschouw nemen, beelden die de tijdelijkheid van ons bestaan benadrukken en beelden die verwijzen naar voortleven na de dood, al bestaat dat misschien alleen in de geest van de levenden. Al het werk dat getoond wordt is van kunstenaars geboren na de Tweede Wereldoorlog (uitzondering: een werkje van Josef Beuys).

 

 

 

 

                                                                                               Scion door Gerhard Marx, 2011

 

 

Pluk de dag

 

Een Q&A uit 2010 brengt een nieuwe benadering aan het licht. De kunstenaar Matthew Day Jackson werd gevraagd: “Why do you so often show the skull in your work? This symbol of death, vanity and mortality was already being used in the Middle Ages, in the 17th century, in the 19th century. And in the past several years, we have seen a revival of the skull thanks to fashion designers and many contemporary artists. Can you explain the popularity of this symbol just now, and more specifically, your own fascination with this form?”

 

Jackson was kort: “Any allusion to death in my work is NEVER a ‘memento mori.’ The image of Death is a ‘carpe diem’ [pluk de dag]. All we have is now. I think the skull will always be present in art and is but one of many ways our existence in the physical is expressed through form.”

 

 

 

                        

 

                                                                                                    Dance of destruction door Nick van Woert, 2010

 

 

 

NB: Niet alle beelden op de tentoonstelling zijn opgenomen in dit verslag. Zo zijn bijvoorbeeld werken die in een vitrine staan vanwege reflectie niet goed te fotograferen.

 

 


 

 

 

 

 

Startpagina Buitenbeeldinbeeld

 

 

Startpagina Skelet