Burger met de sleutel

 

 

 

 

                                                                                                        

 

 

 

 

Bourgeois à la clé door Auguste Rodin, 1884-86

 

                          Burger met de sleutel; Jean d’Aire

 

 

In 1907 omschreef Rainer Rilke de figuur met: “een grote kast waarin louter smart ligt opgeslagen,”

 

 

 

 

Beleg van Calais

 

Aan het begin van de (ruim) honderdjarige oorlog, die eindigde in 1453, belegerde het Engelse leger de Franse stad Calais. De stad werd uitgehongerd en uiteindelijk in 1347 tot overgave gedwongen. Een historicus uit de 14e eeuw heeft de geschiedenis beschreven. Koning Edward III zou de stad en haar inwoners sparen als zes mannen uit adelijke kring, blootvoets en met een strop om de nek, zich zouden overgeven en de sleutel van de stad zouden overhandigen.

 

 

 

 

                                                                          Jean d’Aire met de sleutel van de stad Calais

 

 

Een fictieve scenarioschrijver zag het (op grond van de geschiedschrijving) zo voor zich:

 

“In de zaal van het raadhuis van Calais deelden de onderhandelaars hun besluit van de koning mee. Alleen in een hemd gekleed, barrevoets, bloothoofds met een strik om de hals, zo moesten de zes gijzelaars de stad verlaten om dan de overwinnaar de sleutel te brengen. Het was stil in de zaal. Maar daar stond Jean d’Aire, een van de edelsten onder het gezelschap op. “Mannen”, zei hij, “zes mannen kunnen duizenden redden. Ik vertrouw op het woord van de koning. Er mankeren er nu nog vijf”. [ ..]

 

Er werd besloten de burgerij mede te delen wat de koning had besloten. De klokken werden geluid. De jonge mannen, grijsaards, kinderen stroomden naar het raadhuisplein en de vrouwen volgden angstig. Op de woorden van de burgemeester volgde een diep zwijgen. als eerste stapte Jean d’Aire in de kring. [..] Zonder iets te zeggen rukte d’Aire zich de mantel van het lichaam en trok zijn schoenen uit, niets scheen er te zijn wat hem van zijn besluit kon afbrengen. “Geef mij de sleutel, Jules”, zei hij rustig tot de burgemeester en weerde hem af toen hij hem wilde vergezellen. “Bewaar de adel in je hart en bescherm mijn huis, maar geef mij de sleutel”. [..]  toen trad Eustache de Saint-Pierre, de rijkste man der stad, naar voren met een touw in de hand, dat voor beiden lang genoeg was. Hij knipte het door en gaf een stuk aan zijn vriend. [..] Zijn voorbeeld werd gevolgd door anderen. Daar stonden zes edellieden, enkel in hun hemd.

 

Ze liepen zwijgend naar de legerplaats van de koning. Daar stond Eduard de Derde, naast hem de beul met zijn bijl. Zwijgend reikte Jean d’Aire de koning de sleutel over. De overwinnaar dacht aan de lange tijd, welke hij nodig had gehad om de stad tot overgave rijp te maken. Hij haatte de stad, hij haatte de moed van de inwoners en hij haatte zeer zeker de zes mannen die voor hem stonden. Hij gaf de beul een wenk.”

 

Maar door toedoen van de zwangere koningin die vreesde voor doem voor haar ongeboren kind werden de zes op het nippertje gespaard (uit de Friese koerier, 19 mei 1964).

 

 

 

 

 

 

Monument voor de moedige burgers

 

In 1884 kreeg Auguste Rodin de opdracht van de stad Calais een monument te maken ter herinnering aan haar beroemde en moedige burgers. Hij ontwierp de groep van zes, die hij zonder sokkel wilde laten plaatsen. Daar werd geschokt op gereageerd, zonder sokkel was ondenkbaar. In een eerste ontwerp gaf Rodin Jean d’Aire nog een kussentje mee met daarop een bosje sleutels, maar later werd het beeld robuuster met een enkele grote sleutel. In 1895 is de beeldengroep uiteindelijk onthuld. In 1913 is een afgietsel in het park van het parlement in Londen opgesteld.

 

Er zijn vele gietingen gemaakt van individuen van de groep. De sleuteldrager is daarbij verreweg het meest populair. Het Stedelijk verwierf het beeld in 1930, maar in 1974 is er door het Musée Rodin te Parijs nog een editie van 12 gegoten.

Veel details over het ontstaan van de beeldengroep is hier te vinden.

 

 

 

                                                                                     

 

                                                                                         De Tijd’, 17 juni 1930

                                                                     Het beeld stond op de tentoonstelling Sonsbeek ‘49

 

 


 

Auguste Rodin (Fr, 1840-1917)

 

Wikipedia

 

Rodin introduceerde het schetsmatige in de beeldhouwkunst, kneedde het oppervlak van zijn beelden tot een eenheid van licht en schaduw. Daarmee sloot hij aan bij het impressionisme in de schilderkunst, en doorbrak de heersende conventies in de beeldhouwkunst. Het bracht hem grote waardering en totale afwijzing. Rodin wordt beschouwd als het vertrekpunt van de verschillende stromingen die opgang deden in het begin van de 20e eeuw, ofwel als de grondlegger van de moderne beeldhouwkunst. Zijn lijn werd verder voortgezet of men zette er zich juist tegen af. Maar de klassieke beeldhouwkunst had na hem afgedaan.

 

 

       

 

 

 

 


 

Stedelijk Museum Amsterdam

 

Foto’s: september 2012

 

 

 

Startpagina Buitenbeeldinbeeld

 

 

Startpagina Beelden in het Stedelijk Museum Amsterdam